Anlaşmalı boşanma süreci nasıl işler?

Anlaşmalı boşanma nedir?

Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi halinde hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbest olup olmadığını araştırır. Boşanmanın sonuçları üzerinde de uzlaşılmış olması ve hâkimin bu düzenlemeyi uygun bulması gerekir.

Bu süreç çekişmeli boşanmaya kıyasla genellikle daha kısa ve daha az gerilimli ilerler; ancak her olayda koşullar ayrıca değerlendirilir.

Protokolde neler yer alır?

Protokol, tarafların boşanmanın mali ve kişisel sonuçlarına dair anlaştığı yazılı metindir. Ortak çocuk varsa velayetin kime verileceği, diğer ebeveynle kişisel ilişkinin nasıl kurulacağı ve çocuk için iştirak nafakası bu metinde düzenlenir. Eşlerden biri lehine yoksulluk nafakası ya da tazminat öngörülüp öngörülmediği de protokolde yer alabilir.

Mal paylaşımı protokolde düzenlenebilir; ancak mal rejiminin tasfiyesi hukuken ayrı bir dava konusudur. Taraflar anlaşırsa protokole bu konuyu da yazarak ileride ayrı bir dava ihtiyacını azaltabilir. Protokolün hâkim tarafından uygun bulunması gerekir; çocuğun yararına aykırı hükümler onaylanmayabilir.

Dilekçe ve duruşma

Dava, aile mahkemesinde tek bir dilekçeyle başlatılabilir. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önceki son altı ay boyunca birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Dilekçeye evlilik cüzdanı örneği, nüfus kayıtları ve imzalı protokol eklenir.

Duruşmada hâkim, eşleri ayrı ayrı dinler. Eşlerin boşanma iradelerinin gerçek ve serbest olup olmadığı, protokolü ne ölçüde bildikleri ve çocuğun durumu sorulur. Duruşma tek oturumda sonuçlanabilir. Tarafların bizzat hazır bulunması esastır; bu nedenle duruşma gününün önceden planlanması önemlidir.

Karar ve sonrasındaki işlemler

Hâkim, koşulların gerçekleştiğine kanaat getirirse boşanmaya karar verir. Karar kesinleşme süreci sonrasında nüfus müdürlüğüne bildirilir ve nüfus kaydına işlenir. Kararda yer alan nafaka, velayet ve kişisel ilişki hükümleri, kesinleşmeden sonra uygulanabilir hale gelir.

Karar tarihinden itibaren belirli bir süre içinde kanun yoluna başvurma hakkı bulunur. Tarafların anlaşmalı boşanmada kanun yolundan vazgeçmesi mümkündür ve bu durum kararın daha hızlı kesinleşmesini sağlayabilir.

Çocuğun durumu ve uzman görüşü

Ortak çocuk bulunan boşanmalarda hâkim, çocuğun yararını önceleyerek protokolü değerlendirir. Gerekli görürse pedagog, psikolog veya sosyal çalışmacı gibi uzmanların görüşüne başvurabilir. Çocuğun yaşı ve gelişim düzeyine göre dinlenmesi de gündeme gelebilir.

Kişisel ilişki düzenlenirken hafta sonu, bayram ve yarıyıl tatili gibi dönemler ile teslim ve iade yerleri belirgin biçimde yazılırsa uygulamada ortaya çıkabilecek tartışmalar azalır. Protokolde yazılı olmayan hususlar için sonradan ayrı bir dava gerekebilir.

Nafaka ve mali konular

Anlaşmalı boşanmada nafaka konusu tarafların karşılıklı iradesine bağlıdır. İştirak nafakası çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkı niteliğindedir; yoksulluk nafakası ise boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş lehine bağlanabilir. Taraflar nafakadan karşılıklı olarak vazgeçebilir, ancak çocuk lehine nafakadan vazgeçme hâkim tarafından uygun bulunmayabilir.

Nafaka tutarının zaman içinde nasıl artacağı, protokolde yüzde oranı veya endeks gibi ölçütlerle yazılabilir. Yazılmamışsa her yıl için mahkemeden artış talep edilmesi gerekebilir. Bu nedenle, uzun vadeli bir düzenleme düşünüldüğünde artış mekanizmasının protokolde belirtilmesi uygulamayı kolaylaştırır.

Eşlerin birlikte edindiği taşınmaz, araç ve banka hesapları gibi malların nasıl paylaşılacağı da protokolde ele alınabilir. Ancak tapu devri gibi işlemler için ayrıca resmî işlemlerin yapılması gerektiğinden, bu hususlarda yazılı düzenlemelerin ayrıntılı olması beklenir.

Sürenin uzaması ve olası engeller

Anlaşmalı boşanma kural olarak kısa sürede sonuçlansa da duruşma gününün yoğunluğu, eksik belge veya protokolün hâkimce uygun bulunmaması gibi nedenlerle süreç uzayabilir. Hâkim protokolde değişiklik önerebilir; taraflar bu öneriyi kabul ederse karar verilir, aksi halde dava çekişmeli boşanma olarak devam edebilir.

Eşlerden birinin duruşmaya gelmemesi veya iradesinin serbest olmadığına dair şüphe doğması durumunda da anlaşmalı boşanma kararı verilmez. Bu sebeple her iki tarafın süreci aynı bilgi düzeyinde öğrenmesi, protokolü imzalamadan önce metni dikkatle okuması ve gerekirse ayrı ayrı hukuki bilgi alması yararlı olur.

Dikkat edilmesi gereken noktalar

Protokolün açık ve belirli olması, ileride yorum farklılıklarını azaltır. Nafaka tutarı, ödeme günü, artış oranı ve çocuğun eğitim giderleri gibi konular ayrıntılı yazılmalıdır. Tarafların mali durumuna dair belgeler hazırlanırken gerçeğe uygun beyan esas alınır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve belirli bir olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. Her dosyanın ayrı koşulları vardır. Süreç hakkında genel bilgi almak isterseniz iletişim sayfasındaki randevu talebi formunu kullanabilirsiniz.